Vrijwilligersmarkt 2023

In 2021 gaf 39 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder aan zich minstens één keer per jaar als vrijwilliger ingezet te hebben voor een organisatie of vereniging. Er is sprake van een daling ten opzichte van de voorgaande jaren. Dat blijkt uit onderzoek van CBS. Bron: Vrijwilligerswerk 2021, samenvatting en conclusie (cbs.nl) , licht geredigeerd Tussen 2012 en 2019 (vóór corona) zette gemiddeld 49 procent zich in en in 2020 (eerste coronajaar) was 44 procent actief als vrijwilliger. Vooral het aandeel dat 'in de afgelopen vier weken vrijwilligerswerk deed' is relatief sterk gedaald van 30 procent in voorgaande jaren tot respectievelijk 21 en 22 procent in 2020 en 2021. In 2021 waren er vooral minder vrijwilligers voor scholen, jeugdwerk en culturele organisaties. Deze daling kan deels het gevolg zijn van corona. Immers, veel vrijwilligerswerk was niet mogelijk door de maatregelen. De meeste vrijwilligers zetten zich, net als in voorgaande jaren, in voor sportverenigingen, verzorging, scholen, jeugdwerk en levensbeschouwelijke organisaties. Gemiddeld besteedden vrijwilligers iets meer dan 4 uur per week aan vrijwilligerswerk. Vergeleken met 2020 waren er minder vrijwilligers in 2021 actief, maar het aandeel vrijwilligers dat 1 tot 3 uur vrijwilligerswerk deed was hoger in 2021 en het aandeel dat minder dan één uur vrijwilligerswerk deed was lager. Verschillen tussen bevolkingsgroepen Er zijn verschillen tussen bevolkingsgroepen. Zo zijn vrijwilligers vaker te vinden onder de middelbare leeftijdsgroepen dan onder de jongere en oudere leeftijdsgroepen. Vrouwen en mannen doen even vaak vrijwilligerswerk. Wel verschillen mannen en vrouwen naar het soort organisatie waarvoor ze het vrijwilligerswerk doen: vrouwen zijn ongeveer twee keer zo vaak als mannen actief in de verzorging en voor een school, terwijl mannen bijvoorbeeld vaker vrijwilliger zijn bij sportverenigingen. Mensen met een hoog onderwijsniveau en een hoog huishoudensinkomen zijn vaker vrijwilliger dan mensen met een lager onderwijsniveau en een laag huishoudensinkomen. Mensen met een Nederlandse achtergrond zijn vaker vrijwilliger dan degenen met een migratieachtergrond. Verschillen zijn ook te zien tussen personen die zich al dan niet rekenen tot een kerkelijke gezindte. Mensen die behoren tot een kerkelijke gezindte of levensbeschouwelijke groepering zijn vaker actief als vrijwilliger dan mensen zonder denominatie. Maar ook inwoners van niet of weinig stedelijke woongemeenten zijn vaker vrijwilliger dan degenen in (zeer) sterk stedelijke woongemeenten. Verdiepende vragen Het voornaamste doel van de aanvullende vragen over vrijwilligerswerk was om meer informatie te verkrijgen over een aantal aspecten van vrijwilligerswerk, waaronder tevredenheid, vrijwilligerswerk doen voor een burgercollectief of inwonersinitiatief, VOG aanvragen en of werkgevers vrijwilligerswerk steunen. Met een rapportcijfer is vastgesteld hoe tevreden de vrijwilligers zijn met het vrijwilligerswerk dat ze doen. Gemiddeld gaf men een 7,6 voor de tevredenheid. Er is weinig variatie tussen het soort vrijwilligerswerk. Het meest tevreden zijn de 65- tot 75-jarigen en het minst de 45-tot 55-jarigen. Lager opgeleiden zijn tevredener dan hoger opgeleiden. Mannen en vrouwen verschillen niet in tevredenheid. Inwonersinitiatief Drie procent van de bevolking van 15 jaar of ouder gaf aan in de afgelopen 12 maanden vrijwilligerswerk verricht te hebben voor een burgercollectief of inwonersinitiatief; 1,4 procent deed dat in de vier weken voorafgaand aan het interview. Gemiddeld hebben mensen minder dan een uur per week besteed aan vrijwilligerswerk voor een burgercollectief of inwonersinitiatief en gaven met een 7,6 aan hier tevreden over te zijn. VOG Een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) is soms nodig om als vrijwilliger te mogen werken. Slechts voor 1 procent van de bevolking van 15 jaar of ouder was het aanvragen van een VOG een reden geweest om geen of geen ander vrijwilligerswerk te doen. Werkgevers Op de vraag of de werkgever rekening houdt met werknemers die vrijwilligerswerk doen, antwoordde bijna een kwart van de vrijwilligers bevestigend. Mensen die geen vrijwilligerswerk deden gaven vaker aan dan vrijwilligers dat zij het niet wisten. Bron: Vereniging NOV

Kunnen we anders kijken naar én nieuwe mogelijkheden creëren voor vrijwillige inzet als we andere begrippen gebruiken? Met deze woorden begint het pleidooi van Willem Jan de Gast in zijn LinkedIn artikel . Volgens hem ‘creëren woorden bepaalde werelden’ en dat is ook zo met vrijwilligers binden en boeien: ‘Als je vrijwilligers niet (vast)bindt of in de boeien slaat, rennen ze weer weg… Deze manier van kijken gaat uit van een functionele en instrumentele relatie tussen vrijwilliger en organisatie, waarbij de organisatie een schaarse resource moet zien binnen te halen en houden om het werk gedaan te krijgen.’ ‘Vrijwilligers willen niet geboeid en gebonden worden, ze willen hun vrijwillige energie betekenisvol en waardevol inzetten. Vrijwilligers zijn geen onbetaalde werknemers en geen resource, ze zijn een source: een bron van energie, betrokkenheid, motivatie, talenten, ervaring en netwerken. ‘De opgave als organisatie is om aan te sluiten bij deze overvloed aan intrinsieke motivatie in plaats van te proberen vrijwillige energie in de mal van functieprofielen en taken te duwen’. ‘Als je met deze bril op kijkt, horen daar andere woorden bij. We gaan geen vrijwilligers binnenhalen en vasthouden, we gaan elkaar inspireren, met (potentiële) vrijwilligers in gesprek over talenten en mogelijkheden. We gaan samenwerken, ons wederzijds verbinden. We gaan ze geen vrijwilligerswerk laten doen, maar we gaan samen vrijwillige energie omzetten in betekenisvolle actie’. * Bron: Willem-Jan de Gast. Lees hier het artikel op zijn LinkedIn (PDF versie).

Werknemers en studenten die in hun vrije tijd in een bestuur zitten, verwerven daarmee competenties voor opleiding en werk en daar liggen enorm veel kansen. Dat blijkt uit een tweetal pilots in opdracht van de provincie Overijssel waar Deventer Doet bij betrokken was. In deze pilots zijn studenten en werknemers bevraagd naar of en zo ja welke competenties men verwerft door bestuurlijk vrijwilligerswerk en hoe dit in zijn werk gaat. Uit de twee pilots blijkt dat mensen die bestuurlijk vrijwilligerswerk doen bij bijvoorbeeld een sportvereniging, daar competenties opdoen die ze kunnen inzetten voor hun opleiding of werk. Dat is een kans voor werkgevers en opleidingen die vaak over het hoofd wordt gezien. Als bedrijven en opleidingen hun werknemers en studenten stimuleren om bestuurlijk vrijwilligerswerk te doen, leidt dit ook tot meer ingevulde vacatures op essentiële vrijwilligersfuncties. Een win-win situatie voor alle partijen. Het samenwerkingsverband bestaande uit Anne Marie advies training mediation, FC Noaber, Deventer Doet, SportService Zwolle en Stichting Stimuland heeft het project uitgevoerd in opdracht van de provincie Overijssel. De partijen zijn tevreden met de resultaten. ‘We zijn er van overtuigd dat het potentieel aan bestuurlijke vrijwilligers zal toenemen als breder bekend wordt dat je competenties verwerft die je ook kunt inzetten voor werk en opleiding. In overleg met de Provincie Overijssel onderzoeken we hoe het vervolg op dit onderzoek eruit zou kunnen zien. Mensen die hier ideeen over hebben of willen meedenken zijn van harte welkom om contact op te nemen! Bekijk hier het filmpje Bekijk hier de factsheets over werknemers en studenten Bron: NOV